Czasem nie dają żadnych objawów i można nawet nie wiedzieć o ich obecności. Zdarza się jednak, że znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, powodując bolesne miesiączki, czy trudności z zajściem w ciążę. Mięśniaki macicy to problem, z którym zmaga się wiele kobiet. Kiedy należy zgłosić się do lekarza i jakie są możliwości leczenia tego schorzenia?

Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki to guzy rozwijające się z tkanki mięśniowej ściany macicy. Mogą być zarówno małe (kilka milimetrów), jak i osiągać znaczne rozmiary – kilkunastu centymetrów.[1,2,3]

Czy mięśniaki są nowotworem?

Mięśniaki macicy są nowotworami, ale łagodnymi (niezłośliwymi). Oznacza to, że nie powodują przerzutów do innych tkanek.[1,2]

Czy mięśniaki macicy to częsty problem?

Ciężko powiedzieć, ile kobiet faktycznie ma mięśniaki macicy, ponieważ statystyki uwzględniają głównie osoby, które doświadczają objawów. Niemniej jednak szacuje się, że problem ten dotyczy ok. 20-50% pań w wieku rozrodczym, a największa częstość jego występowania przypada między 35. a 45. rokiem życia.[4] Wzrasta ona wraz z wiekiem aż do okresu menopauzy. Rzadko zdarza się, że mięśniaki macicy występują u nastolatek.[1]

Przyczyny powstawania mięśniaków

Nie do końca wiadomo, co dokładnie odpowiada za rozwój mięśniaków macicy. Prawdopodobnie dużą rolę odgrywają hormony i genetyka. Czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju mięśniaków, to m.in.:

• wczesny wiek pierwszej miesiączki (<10 roku życia),
• pochodzenie afrykańskie,
• otyłość,
• okres przedmenopauzalny,
• nierództwo (brak ciąż),
• dieta bogata w wołowinę i inne czerwone mięsa, a także spożywanie alkoholu,
• występowanie mięśniaków macicy w rodzinie.[1,3,5]

Objawy mięśniaków macicy

Mięśniaki macicy mogą nie dawać żadnych dolegliwości i często dana osoba dowiaduje się o nich przypadkowo podczas badania USG (ultrasonograficznego). Jednak u niektórych powodują dotkliwe objawy w postaci:

• obfitych lub przedłużających się krwawień miesiączkowych,
• bolesnych miesiączek,
• bólu brzucha lub dolnej części pleców,
• częstszego niż zwykle oddawanie moczu,
• problemów z układem pokarmowym, takich jak wzdęcia, zaparcie,
• trudnościami z zajściem w ciążę.[1,3]

Kiedy udać się do lekarza?

Jeśli doświadczasz objawów, takich jak bolesne lub obfite miesiączki, może to być związane z mięśniakami macicy. Warto jednak pamiętać, że podobne dolegliwości mogą pojawiać się także przy innych chorobach, np. endometriozie. Jeśli więc objawy się powtarzają, nasilają lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, zgłoś się do ginekologa. Lekarz zleci odpowiednie badania, dzięki którym będzie mógł postawić diagnozę i dobrać leczenie.[2,6,7]

Jak diagnozuje się mięśniaki macicy?

Lekarz przeprowadzi z Tobą wywiad na temat m.in. chorób współistniejących, odczuwanych dolegliwości (np. jak obfita jest menstruacja), zachorowań na choroby ginekologiczne w rodzinie. Przeprowadzi badania palpacyjne brzucha i okolicy miednicy, a także USG przezpochwowe. Może zlecić także oznaczenie niektórych parametrów z krwi, np. pod kątem upewnienia się, czy nie jesteś w ciąży lub czy nie masz anemii. W niektórych przypadkach wykonuje się bardziej złożone testy, np. USG z kontrastem, rezonans magnetyczny czy histeroskopię (wprowadzenie endoskopu z kamerą do wnętrza macicy).[1,3]

Czy mięśniaki macicy można leczyć?

Może się wydawać, że wycięcie guzów to najlepsza opcja. W przypadku wyboru leczenia mięśniaków macicy należy wziąć pod uwagę, m.in. rodzaj doświadczanych objawów, rozmiar mięśniaków i ich położenie, a także plany rozrodcze.

Terapię mięśniaków macicy możemy podzielić na metody farmakologiczne (przyjmowanie leków) oraz zabiegi medyczne. Dostępne leki to między innymi:

1. Środki przeciwbólowe – pomagają zmniejszyć ból podczas bolesnych miesiączek.
2. Antykoncepcja hormonalna lub inne leki wpływające na gospodarkę hormonalną – zmniejszają wielkość mięśniaków, łagodzą krwawienie menstruacyjne.
3. Leki przeciwkrwotoczne – ograniczają obfite krwawienia miesiączkowe.[2,8,9]

Leczenie zabiegowe uwzględnia takie metody jak zablokowanie dopływu krwi do mięśniaków, miomektomię (chirurgiczne usunięcie mięśniaków), histerektomię (usunięcie macicy).[2,8,9]

Ponieważ część zabiegów, np. usunięcie macicy, uniemożliwia zajście w ciążę w przyszłości, bardzo ważne jest rozważenie wszystkich dostępnych metod leczenia i omówienie ich z lekarzem.[2]

Podsumowanie

Jeżeli doświadczasz obfitych miesiączek, wzdęć lub bólu brzucha, nie wierz w szkodliwy mit, że „taka Twoja natura”. Wybierz się do lekarza, który zdiagnozuje przyczynę dolegliwości. Medycyna dysponuje dziś szerokim wachlarzem metod leczenia – od farmakologicznych po operacyjne. Wybranie odpowiedniej powinno uwzględniać odczuwane dolegliwości czy też plany dotyczące zajścia w ciążę.[2]

Wykaz źródeł

[1]          Stewart EA, Laughlin-Tommaso SK: Uterine fibroids (leiomyomas): Epidemiology, clinical features, diagnosis, and natural history. UpToDate. 2025 [dostęp 09.05.2026]

[2]          Stewart EA, Laughlin-Tommaso SK: Uterine: Patient education: Uterine fibroids (Beyond the Basics). UpToDate. 2024 [dostęp 09.05.2026]

[3]          Barjon K, Kahn J, Singh M. Uterine Leiomyomata. [Updated 2025 May 4]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546680/

[4]          Lou Z, Huang Y, Li S, Luo Z, Li C, Chu K, Zhang T, Song P, Zhou J. Global, regional, and national time trends in incidence, prevalence, years lived with disability for uterine fibroids, 1990-2019: an age-period-cohort analysis for the global burden of disease 2019 study. BMC Public Health. 2023 May 19;23(1):916.

[5]          Sefah N, Ndebele S, Prince L, Korasare E, Agbleke M, Nkansah A, Thompson H, Al-Hendy A, Agbleke AA. Uterine fibroids - Causes, impact, treatment, and lens to the African perspective. Front Pharmacol. 2023 Jan 10;13:1045783. doi: 10.3389/fphar.2022.1045783. PMID: 36703761; PMCID: PMC9871264.

[6]          NHS: Fibroids. 2026 [dostęp 09.05.2026]

[7]          UpToDate: Patient education: Uterine fibroids (The Basics). [dostęp 09.05.2026]

[8]          Kirshenbaum M, Rozen G, Polyakov A. Contemporary management of uterine fibroids. Aust J Gen Pract. 2024 Jul;53(7):488-490. doi: 10.31128/AJGP-08-23-6919. PMID: 38957066.

[9]          Stewart EA: Uterine fibroids (leiomyomas): Treatment overview. UpToDate. 2025 [dostęp 09.05.2026]