Uczucie wirowania czy utraty równowagi może mieć charakter krótkotrwały i niegroźny, ale zdarzają się również sytuacje, w których to sygnał poważniejszych schorzeń. Dowiedz się, o czym mogą świadczyć zawroty głowy. Poznaj najczęstsze przyczyny, objawy towarzyszące oraz sytuacje wymagające pilnej konsultacji lekarskiej.

Czym są zawroty głowy?

Zawroty głowy mogą być odczuwane i opisane przez różne osoby w odmienny sposób. Dla jednych będzie to osłabienie, z kolei dla innych uczucie oszołomienia. Na potrzeby tego artykułu przyjmijmy, że jako zawroty głowy uznajemy zaburzenia odczuwania przestrzeni, np. wirowanie otoczenia, nas samych. Niektórzy oprócz czucia kręcenia się w głowie mogą doświadczać także trudności z równowagą, nudności, niepokoju.[1,2,3,4]

Przyczyny zawrotów głowy

Zawroty głowy to objaw, a nie choroba sama w sobie. Przyczyny tego stanu mogą być różne. Przyjrzyjmy się zatem, co oznaczają zawroty głowy.[1]

Zawroty głowy a choroby błędnika

Jedną z możliwych przyczyn zawrotów głowy są schorzenia błędnika. To mały narząd w uchu wewnętrznym, który odpowiada za zmysł równowagi oraz słuch. Osoby z zapaleniem błędnika (spowodowanym np. infekcjami wirusowymi) mogą odczuwać silne zawroty głowy oraz trudności w chodzeniu lub wstawaniu.[3,5]

Łagodne położeniowe zawroty głowy

W naszych uszach (a dokładniej w uchu wewnętrznym) znajdują się malutkie kryształki węglanu wapnia – otolity, które odpowiadają za odczuwanie grawitacji. Jeśli dojdzie do ich nieprawidłowego przemieszczania się (np. wskutek urazów głowy), odczuwamy zawroty po zmianie położenia, m.in. podczas obracania się w łóżku.[1,3,5]

Zespół zejścia na ląd

Jeżeli przez długi czas podróżujemy statkiem czy samolotem, nasze ciało adaptuje się do warunków panujących wokół nas (np. kołysanie fal). Gdy zejdziemy na ląd, układ nerwowy nie jest w stanie natychmiastowo przestawić się, przez co odczuwamy niestabilność, kołysanie, zawroty głowy. Większość ludzi odzyskuje swoją „lądową równowagę” w ciągu 2 dni. W rzadkich przypadkach trwa to dłużej (powyżej miesiąca), co nazywamy zespołem zejścia na ląd.[3]

Leki i substancje chemiczne powodujące zawroty głowy

Czasami leki wywołują niepożądane efekty, na przykład uczucie, że kręci się nam w głowie. Dotyczy to m.in. wybranych preparatów przeciwdrgawkowych, przeciwnadciśnieniowych, przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych czy antybiotyków. Uczucie kręcenia się w głowie mogą wywoływać również inne substancje chemiczne, w tym powszechnie stosowane używki, takie jak alkohol.[1,3,6]

Co jeszcze może wywoływać zawroty głowy?

Zawroty głowy mogą mieć jeszcze więcej przyczyn, w tym być związane z:

• odwodnieniem,
• niskim ciśnieniem tętniczym,
• chorobą lokomocyjną,
• anemią i niedoborami witamin (zwłaszcza witaminy B12 oraz żelaza),
• nieprawidłowym poziomem glukozy we krwi,
• stresem, przemęczeniem,
• zaburzeniami rytmu serca i innymi chorobami układu krążenia,
• migreną przedsionkową,
• udarem.[1,2,3,5,7]

Kiedy zawroty głowy są niebezpieczne?

Kiedy zawroty głowy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej? Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy alarmowe, takie jak współwystępowanie:

• silnego bólu głowy,
• gorączki (temperatury powyżej 38°C),
• zaburzeń wzroku (np. podwójne widzenie),
• trudności z mówieniem lub słyszeniem,
• osłabienie siły w ręce lub nodze albo opadanie jednej strony twarzy,
• bólu w klatce piersiowej,
• uporczywych (niemożliwych do zatrzymania) wymiotów.[5,8]

Także jeżeli zawroty głowy nawracają, dotyczą osoby po 60 roku życia lub w grupie ryzyka udaru mózgu (np. chorego na cukrzycę), warto udać się do lekarza.[2]

Do jakiego lekarza z zawrotami głowy?       

Z zawrotami głowy pomoże nam lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). W razie potrzeby przekieruje nas do odpowiedniego specjalisty. W zależności od podejrzewanej przyczyny, może to być neurolog (objawy sugerują podłoże neurologiczne), kardiolog (jeśli zawroty głowy mogą mieć związek z układem krążenia), laryngolog (podejrzewa się zaburzenia błędnika), czy okulista (kiedy istnieje podejrzenie problemów ze wzrokiem).

Jak wygląda diagnostyka?

Diagnostyka zawrotów głowy rozpoczyna się od dokładnego wywiadu lekarskiego oraz oceny charakteru dolegliwości. Lekarz pyta m.in. o to, jakie objawy występują, kiedy i jak długo trwają, a także jakie są okoliczności ich występowania. Podczas wizyty lekarz wykonuje badanie fizykalne, w tym ocenę równowagi, koordynacji ruchowej, chodu. Może też skierować nas na dodatkowe badania, takie jak pomiar ciśnienia tętniczego, morfologia krwi, oznaczenie poziomu glukozy i elektrolitów, badanie słuchu. W niektórych przypadkach wykonuje się badania obrazowe, np. rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową głowy.[1,4]

Jak leczy się zawroty głowy?

Leczenie ma za zadanie złagodzić nasilenie objawów oraz poprawić codzienne funkcjonowanie pacjenta. W przypadku rozpoznania konkretnego schorzenia lekarz wdraża terapię ukierunkowaną na jego przyczynę. W niektórych sytuacjach stosuje się również leczenie objawowe, które pomaga zmniejszyć dyskomfort związany z zawrotami głowy, nudnościami czy wymiotami. U części pacjentów korzystne efekty przynosi także fizjoterapia.[2,5,8,9]

Uczucie wirowania – co robić?

Jeżeli czujemy, że świat wokół nas wiruje, możemy zrobić kilka rzeczy, aby sobie pomóc:

• usiąść lub położyć się, gdy tylko pojawią się zawroty głowy, aby zmniejszyć ryzyko upadku,
• jeśli zawroty głowy wystąpią podczas jazdy, zjechać w bezpieczne miejsce i zatrzymać pojazd,
• korzystać z laski, balkonika lub innego wsparcia podczas chodzenia, szczególnie u osób starszych, aby poprawić stabilność i zmniejszyć ryzyko utraty równowagi,
• unikać gwałtownych zmian pozycji ciała – np. nie schylać się nagle, a także po przebudzeniu najpierw usiąść, a dopiero potem powoli wstać z łóżka,
• zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, regularnie pijąc płyny.[2,5,10]

Podsumowanie

Zawroty głowy mogą wynikać zarówno z odwodnienia, jak i chorób błędnika czy problemów z układem krążenia. Zazwyczaj jednorazowy epizod to nie powód do niepokoju. Powtarzające się uczucie wirowania świata lub towarzyszące mu niepokojące objawy powinny skłonić do wizyty u lekarza. Pomoże on ustalić, dlaczego kręci się w głowie, i dobierze odpowiednie leczenie.

Wykaz źródeł

[1]          Berkowicz T et al.: Rekomendacje postępowania w zawrotach głowy w praktyce ambulatoryjnej. Neurologia Praktyczna 2013; 5(74); 8-16.

[2]          UpToDate: Patient education: Vertigo (a type of dizziness) (The Basics). [dostęp: 25.07.2026]

[3]          Furman JM: Causes of vertigo. UpToDate. 2024 [dostęp: 25.07.2026]

[4]          Furman JM, Barton J: Evaluation of the patient with vertigo. UpToDate. 2025 [dostęp: 25.07.2026]

[5]          NHS: Vertigo. 2023 [dostęp: 25.07.2026]

[6]          Chimirri S, Aiello R, Mazzitello C, Mumoli L, Palleria C, Altomonte M, Citraro R, De Sarro G. Vertigo/dizziness as a Drugs' adverse reaction. J Pharmacol Pharmacother. 2013 Dec;4(Suppl 1):S104-9. doi: 10.4103/0976-500X.120969

[7]          Walls T, Teach SJ: Causes of dizziness and vertigo in children and adolescents. UpToDate. 2026 [dostęp: 25.07.2026]

[8]          Furman JM: Patient education: Vertigo (Beyond the Basics). UpToDate. 2025 [dostęp: 25.07.2026]

[9]          Furman JM, Barton J: Treatment of vertigo. UpToDate. 2025 [dostęp: 25.07.2026]

[10]       NHS: Dizziness. 2023 [dostęp: 24.07.2026]